ALAMIN: Bakit marami ang nababahala sa mas pinahigpit na pagsilip sa SALN

ABS-CBN News

Posted at Sep 17 2020 07:27 PM | Updated as of Sep 17 2020 09:21 PM

Watch more in iWant or TFC.tv

MAYNILA (UPDATE) — Nababahala ang ilang mambabatas at freedom of information advocates sa paghihigpit ng Office of the Ombudsman sa pagbibigay ng kopya ng Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) ng mga opisyal ng gobyerno.

Hindi na kasi basta-basta makakakuha ng kopya ng SALN matapos maglabas ng bagong kautusan si Ombudsman Samuel Martires na nililimitahan kung sino-sino lang ang makakakuha nito.

Ang mga sumusunod lamang ang maaaring makakuha ng kopya ng SALN: 

  • Awtorisadong kinatawan ng public official;
  • Taong nakakuha ng awtorisasyon mula sa korte para sa ginagawang imbestigasyon; 
  • Opisina sa ilalim ng Ombudsman na nagsasagawa ng imbestigasyon. 

Ang SALN ay ang deklarasyon ng kabuuang ari-arian at pagkakautang ng isang opisyal ng gobyerno. Taon-taon, obligado silang magsumite nito para makita kung may biglang pagtaas sa yaman at kung may itinatagong yaman.
    
Ang hindi pagdeklara ng yaman sa SALN ang naging mitsa kaya na-impeach si Chief Justice Renato Corona, habang natanggal naman bilang Chief Justice si Maria Lourdes Sereno sa pamamagitan ng quo warranto petition dahil sa hindi umano pagsumite ng SALN.
    
Kaya ikinagulat ng ilan ang pasya ng Ombudsman at nababahala sa epekto nito sa karapatang makakuha ng impormasyon sa gobyerno.

"SALNs are just SALNs... If your SALNs are in order, if there's nothing to hide, then there's nothing to be afraid of," ani Jenina Joy Chavez ng grupong Action for Economic Reforms.

"Umaasa sana ako na lahat ng mga public documents na generated namin na mga nagtatrabaho sa gobyerno, o kaya aming isinusumite bilang taunang tungkulin ay manatili at maging lahat bukas sa tamang pag-alam ng ating mga kababayan," ani Sen. Risa Hontiveros. 

"The Constitution very clearly states that the public officials and employees are mandated to file under oath their SALNs and the manner of disclosure shall be provided by law and we have the RA 6713. Why restrict access when the law is very clear?" ani dating Sen. Joey Lina.

Nababahala ang Philippine Center for Investigative Journalism sa epekto ng circular ng Ombudsman sa transparency at accountability. 
    
Mahalaga ang naging papel ng SALNs sa pag-imbestiga sa mga nakaraang presidente.
    
Dagdag ng PCIJ, trabaho ng Ombudsman na protektahan ang taumbayan at hindi mga opisyal ng gobyerno.

Pero may ilan na nababahala rin sa tila paggamit ng SALN para usigin ang mga kalaban.
    
Tingin ni constitutional law professor Tony La Viña, ginamit ang SALN laban kina Corona at Sereno.

Kaya ikinatuwa niya ang naging pasya ng Korte Suprema na ibinasura ang hiling ng Office of the Solicitor General at ni Larry Gadon na makakuha ng kopya ng SALN ni Associate Justice Marvic Leonen.

Ito ay para sana gamitin sa pagsampa ng quo warranto petition para mapaalis sa puwesto si Leonen, isa sa pinakamaingay na dissenter sa korte. 

"This is a fishing expedition. That has to be stopped once and for all... If the purpose is a fishing expedition, to look explicitly for wrongdoing, that is against the Constitution," ani La Viña.

Pero paglilinaw ni La Viña, hindi dapat kasama ang media sa pinagbabawalan dahil nasa batas na puwede silang mag-report hinggil sa SALN.

Para naman kay dating Supreme Court spokesperson Ted Te, bagama't may mga dahilan para i-regulate ang access sa SALN gaya ng security concerns, mainam pa rin kung hikayatin ang mga ahensiya na magbigay ng buod ng mga importanteng impormasyon para maging transparent pa rin ang gobyerno.

"It looks strange that the Ombudsman is discouraging rather than encouraging access to SALNs. While it is understandable that some measure of regulation in terms of access to all the information in SALNs may be justified (for security concerns for example), perhaps the Ombudsman could have encouraged agencies to provide summaries of the relevant information needed to ensure transparency," aniya.—Ulat ni Mike Navallo, ABS-CBN News 

Bisitahin ang Patrol.PH para sa iba pang mga balita.