ALAMIN: Kasaysayan, nilalaman ng 1989 UP-DND accord

ABS-CBN News

Posted at Jan 19 2021 07:01 PM | Updated as of Jan 19 2021 09:48 PM

Watch more in iWantTFC

Dekada 70 pa lang, sa University of the Philippines sa Diliman, Quezon City na idinadaos ang mga kilos-protesta bilang pagtutol sa mga polisiya ng rehimeng Marcos.

Kadalasan ay nauuwi ito sa marahas na dispersal ng mga awtoridad.

Kaya noong taong 1982, nagkaroon ng kasunduan sa pagitan ng mga estudyante sa pangunguna ni Sonia Soto at noo'y Defense Secretary Juan Ponce Enrile na pagbawalan ang mga militar at pulis sa loob ng UP campus.

Sa kabila nito, isang staff ng Philippine Collegian — si Donato Continente — ang dinukot ng mga naka-sibilyang armadong tauhan sa loob mismo ng UP.

Inakusahan siya ng mga awtoridad ng pagpatay sa isang sundalong Amerikano.

"Dinukot na lang siya basta-basta by armed men, civilians... talagang matindi ang torture," ani Edre Olalia, pangulo ng National Union of Peoples' Lawyers at dating abogadong hinuli sa UP.

Nakulong ng 14 na taon si Continente pero ang pagdukot sa kaniya'y nauwi sa kasunduan sa pagitan ng UP at Department of National Defense. 

Sa ilalim ng kasunduan, kailangang ipaalam ng mga awtoridad sa mga pinuno ng UP bago sila manghuli, magsagawa ng raid o pumasok man lang sa loob ng campus, maliban na lang sa ilang sitwasyon gaya ng pagtugis sa isang tumatagas na suspek.

Hindi rin dapat makialam ang mga awtoridad sa kilos-protesta sa loob ng UP.

"Kailangan nating ituro at ikintal sa isip ng mga estudyante 'yung kahalagahan ng kritikal na pag-iisip," ani Danilo Arao, professor sa UP College of Mass Communication.

Ang UP-DND accord ang gustong isantabi ni Defense Secretary Delfin Lorenzana.

Pero ayon sa ilang abogado at mga guro sa UP, hindi ito maaaring gawin nang basta-basta lang.

Ayon kay Demaree Raval, dating general counsel ng UP, walang exit clause ang kasunduan.

"A unilateral termination is a no-no. I don’t know the effect of that... sa aming mga abogado, walang epekto 'yan," ani Raval.

"What Sec Lorenzana should have done is to ask for the coordinating committee to convene and address his concerns," dagdag niya.

Ayon kay Marichu Lambino, isa ring abogadong nagtuturo sa UP, ang UP Charter of 2008 mismo ang nagmamandong respetuhin dapat ang academic freedom ng mga taga-UP.

Sagrado para sa mga taga-UP ang kalayaang maipahayag ang kanilang saloobin at pagdebatihan ang iba't ibang usapin.

"Kailangang mabigyan ang mga kabataan ng pagkakataon na mag-isip nang walang repression, nang walang militar," ani Sonia Soto, isa sa mga lumagda sa naunang kasunduan kasama si Enrile.

Nitong nakaraang taon, UP ang naging takbuhan ng mga tumututol sa pagpapatupad sa Anti-Terrorism Law.

Kaya ang nangyayari sa UP ay sumasalamin umano sa mas malawak na nangyayari sa lipunan.

"Talagang deliberate 'yong attempt na kitilin 'yong nalalabi na lang at lumiliit na espasyo ng demokratikong kalayaan natin," ani Arao.

Sa nakalipas na ilang dekada, naging sentro ang UP ng malayang talakayan ng iba't ibang ideya at walang takot na pagpapalabas ng kritisismo sa mga patakaran ng gobyerno.

Pero hindi lang kalayaan ng mga taga-UP ang pinangangambahang mawala oras na isantabi ang UP-DND accord kundi ang mas malaka na kalayaang tumuligsa ng bawat Pilipino.

-- Ulat ni Mike Navallo, ABS-CBN

Bisitahin ang Patrol.PH para sa iba pang mga balita.