Bugkalot-Ilongot tribe kinondena ang NCIP sa pagpabor sa mining company

ABS-CBN News

Posted at Jan 07 2021 08:40 PM

MAYNILA – Mariing kinondena ng mga katutubong Bugkalot-Ilongot sa 4 na probinsiya sa Cagayan Valley ang umano’y pagbalewala sa ipinaglalaban nilang ancestral domain matapos mag-isyu ng certificate of non-overlap (CNO) ang National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) pabor sa isang mining company.

Pabor ang certificate sa OceanaGold Philippines Inc. na balak magmina sa Barangay Didipio, Kasibu, Nueva Vizcaya.

"Yan ang pina-iimbestiga ko na dapat malaman ng Presidente kung paano mangyayari yan na sila mismo na dapat susuporta at poprotekta sa amin ay hindi. Sila pa ang humahanap ng butas kung paaano kami madi-disqualify diyan," ani Rosario Camma, over-all chieftain ng Bugkalot-Iongot tribe.

Hinaing niya, sila ang may karapatang magsabi kung saan ang hangganan ng kanilang lupain batay sa batas.

"Napakaliwanag sa IPRA (Indigenous Peoples' Rights Act) law na kami ang may karapatan na mag-determine under section 52 kung saan ang hangganan ng aming kine-claim na ancestral domain," dagdag niya. 

Ayon naman sa NCIP Region 2, dumaan sa proseso ang pagbibigay ng CNO na noong Oktubre ng nakaraang taon in-applyan ng OceanaGold. Kumukuha rin ngayon ng renewal of financial and/or technical assistance agreement (FTAA) o panibagong lisensiya para makapag-operate ang nasabing kumpanya.

Hinihintay na lang mapirmahan ni Pangulong Rodrigo Duterte ang FTAA renewal kung saan isa ang CNO sa mga posibleng maging batayan ng pag-apruba.
 
"Meron kaming presumption of regularity of our duties and function sa regional office. They cannot question us about that because the application is in complete form and substance. So we have no choice but to issue the CNO," ani Roderick Iquin, legal officer IV ng NCIP Region 2.

Naging batayan din umano ng NCIP Region 2 sa kanilang hakbang ang inilabas na desisyon ng ancestral domain office noong Oktubre 13, 2020 kung saan ay dinismiss nito ang certificate of ancestral domain title (CADT) application ng Bugkalot-Ilongot tribe dahil sa kawalan umano ng pruweba.

"We asked the legal opinion of our legal affairs office in Metro Manila. At their position is that the occupation and possession... in that area being claimed to be ancestral domain - kailangan po kasi na since time immemorial ay sila po ay nandoon - pero noong nagsagawa ng ocular inspection, nakita naman na wala sila doon sa area," ani Iquin.

Pero para sa Bugkalot-Ilongot tribe ay mababaw ito na batayan.

Dahil kung ikukunsidirang mabuti ang nakasaad sa section 3 ng IPRA, hindi lamang "occupation at possession" ang batayan para masabing ancestral domain, kundi maging ang pagkakaroon ng traditional access ng mga katutubo sa lugar, anila.

Marami rin patunay sa kasaysayan na naging paraiso ng mga sinaunang Bugkalot ang Barangay Didipio na ang pangalan ay galing pa nga sa salitang Ilongot.

"Mali-mali yun dahil nag-base lang sila doon sa occupation and possession, na alam naman nila ang ancestral domain ay kasali din yung totality of the environment... Kasama na diyan yung traditional access... Yung mga Bugkalot, sila yung tinagurian na nomadic in nature. Palipat-lipat lang ang mga yan. At noong sinaunang panahon, ang ikinabubuhay nila ay sa pangangaso, traditional hunting. At kung patungkol naman sa tubig, yan ay traditional fishing ground nila," giit ni Camma.

Limang taon nang ipinaglalaban ng Bugkalot-Ilongot tribe ang kanilang ancestral domain sa Barangay Didipio at iba pang lugar. 

"If they want to avail of any remedy, they should directly go to our central office or to the Court of Appeals about their claims," sabi ni Iquin.

Nagsumite na ang grupo ng kanilang apela sa NCIP central office
at ipinarating na rin ang kanilang hinaing sa Pangulo.

RELATED VIDEO

Watch more in iWantTFC

- ulat ni Harris Julio

Bisitahin ang Patrol.PH para sa iba pang mga balita.