PatrolPH

Tamang salita, iwas abuso: Kahalagahan ng paggamit ng salitang 'kiki, titi'

Josiah Antonio, ABS-CBN News

Posted at Dec 08 2020 06:22 PM

Tamang salita, iwas abuso: Kahalagahan ng paggamit ng salitang 'kiki, titi' 1
Larawan mula sa Lampara Books.

MAYNILA — Tila mahirap bigkasin lalo na sa harap ng mga nasa murang edad ang mga salitang ‘titi’ at ‘kiki’ ngunit sa mga kwentong pambatang nilimbag ng Lampara Books, naituturo na ang mga ganitong ideya’t kaalaman sa mga bata. 

Ayon kay Segundo Matias Jr. ng Lampara Books, layunin nilang bigyang kaalaman ang mga bata tungkol sa kanilang ari at maiwasan ang sexual child abuse, kaya sila naglathala ng progresibong akda tulad ng “Ako ay May Titi” ni Genaro Gojo Cruz na kanilang sinundan ng “Ako ay May Kiki” na sinulat naman ni Glenda Oris sa parehas na dibuho ni Beth Parrocha.

“Ang mga bata. Na kailangan sa murang edad ay mulat sila. Alam ko, lalo na sa lockdown, marami ang nakakaranas ng sexual child abuse. Dapat na malaman nila kaagad-agad kung papaano ang pag-iingat na gagawin. Una ay dapat malaman ang o maging aware sila sa body parts—kung papaano ito pangangalagaan,” ani Matias. 

“Nakakatuwa. Naba-brand ang Lampara Books na progresibo. Ang totoo’y matagal na kaming naglalathala ng topics na progresibong dapat malaman ng mga bata, gaya ng pag-iingat sa bawal na gamot, masamang naidudulot ng paninigarilyo, sugal, pag-inom ng alak, tungkol sa pagtrato sa LGBT community, tungkol sa pagtrato sa special children, tungkol sa gera, at marami pang iba,” kwento pa ni Matias sa ABS-CBN News.

Sa nobelang Mga Batang Poz, akdang tumatalakay sa usapin ng human immunodeficiency virus (HIV) at acquired immunodeficiency syndrome (AIDS), hiling naman ni Matias na hindi na matakot na pag-usapan at maging malisyoso sa ating mga ari. 

“Mahalaga ring malaman na ang mga salitang gaya ng titi at kiki ay dapat na binabanggit nang walang kimi at may halong malisya dahil ang mga ito ay salitang Filipino,” ani Matias.

“Maiiwasan ang ano mang uri ng sexual child abuse. Unang-una, maraming mga magulang at guro ang hindi malaman ang sasabihin sa kung ano ang tawag sa kanilang titi at kiki. Kung papaano ito pangalagaan,” dagdag pa niya.

Ayon naman sa manunulat na si Cruz, armas ang kaalamang binibigay ng mga akda para sa pangangalaga ng mga bata sa kanilang katawan.

“’Yung bang malaki ka na saka mo na-realize na na-harassed ka pala noong bata. Kasi wala kang awareness noon, wala kang sapat na kaalaman, ‘di naman naituro agad ng mga magulang mo sa iyo ang dapat at ‘di-dapat ukol sa katawan mo,” kwento ni Cruz sa ABS-CBN News.

“Huwag na nating mangyari ito sa ating mga anak. Armasan sila ng kaalaman at tamang salita sa kanilang sariling katawan,” dagdag pa niya.

Ayon kay Cruz, sugal kung mailalarawan ang kanilang paglimbag sa akda at laking gulat nila at maraming mga nagka-interes sa libro.

“Isang malaking sugal sa akin at sa publisher ang paglalabas ng aklat na ito. Aaminin namin, medyo may takot kami,” kwento ni Cruz sa ABS-CBN News.

“Handa na ba tayo sa ganitong aklat na gumagamit mismo ng salitang ‘di natin mabigkas kasi "bastos"? Lalo pa ang mga Filipino, especially ang mga Tagalog, maligoy, hindi direct, padadaanin kung saan-saan ang gustong sabihin,” dagdag pa niya. 

Dagdag pa niya, natutuwa siya na hindi lamang mga guro kundi mga ina rin ang nagpapahayag ng interes sa libro.

“Pero ngayon, mismong mga nanay, ’di na lamang mga guro, na ang nagbibigay ng kanilang pananaw sa aklat na ito. Nakatutuwa dahil nakatawid na sa kanila ang aklat na ito, at nagpahayag silang handa na silang gamitin ang aklat na ito sa kanilang mga anak na lalaki. May mga naipabasa na ito sa kanilang mga anak na lalaki” ani ng guro sa De La Salle University.

“Magulang ang bumibili ng aklat na ito ngayon online. Handa na ang magulang ngayon. Telebisyon na lang ang hindi na masabi ang titi o kiki … lalo na kung nagpapaliwanag ng mga sakit.”

---

MULA SA ARCHIVES:

Watch more on iWantTFC
Bisitahin ang Patrol.PH para sa iba pang mga balita.