OPINYON: Ang katotohanan ay karapatang pangtao

Buddy Gomez — CYBERBUDDY

Posted at Aug 24 2018 09:46 PM

Kung tungkulin ng mamamayan ang magbuwis at sa ganang ito ay masuportahan ang pamahalaan, katumbas na responsibilidad naman ng pamahalaan ang maglahad ng katotohanan tungkol sa nararapat na masusing paggamit ng buwis! Wika nga--kaliwaan! Sukliang tapat!

Mukhang na-uuso ngayon sa ibang mga opisina ng gubiyerno na kapag hindi nagustohan ang balitang inilalathala tungkol sa kanilang pamamalakad, ini-itsa puera (hecha fuera, sa kastila!) ang reporter ng media na siyang sumulat ng ulat. Ayaw nang palahukin sa mga “presscon” at pinagbabawalan umasisti. Pinagdadamutan at hinahadlangan ang kanilang lehitimong trabaho.

Ano ang dapat mabatid ng madla, ng “common tao,” sa mga bagay na ganito?

Una sa lahat, ang demokrasya ay mananatiling malusog kung ang balita at inpormasyon ay pawang katotohanan at walang bahid ng kasinungalingan. Ang demokrasya ay nabubuhay sa tama at sa wastong inpormasyon. 

Tungkulin ng pamahalaan sa sambayanan ang maglahad ng kanilang pananagutan (accountability) sa lahat ng gawain nito, maliban na lang sa mga kasong pinamagatang “national security” o pambansang seguridad. 

Ang lahat ng bagaybagay at gawain ng pamahalaan na nagmumula sa katas ng pagbubuwis ay karapatang malaman at ma-intindihan ng mamamayan. Ang mamamayan ay siyang nagpapasan ng pangpublikong paglilingkod ng pamahalaan sa pamamagitan ng buwis.

Ano ngayon ang ibig sabihin kung ang pamahalaan mismo ang promotor, may akda at pinanggagalingan ng kasinungalingan at mapanlinlang na inpormasyon? Diktaturya lamang ang humadhadlang sa kalayaan ng pamamahayag.

Ang makabagong “social media", ang paggamit ng computer, internet, Facebook, iPhone, iPad, Twitter at iba pang modernong pasilidad sa katigoriyang “cyberspace”—wala pang katumbas na salin sa Filipino)—ay siyang nangungunang sandata sa panlilinlang. Marahil ay balitang-balita sa inyo ang mga tinatawag na “troll.” Ang “troll” ay kaaway ng demokrasya. Ang mga ito ay naghahasik ng kasinungalingan at panlilinlang. Ang higit na nakararami sa kanila ay bayaran!

Ang masakit pa sa damdamin ay ang lumalaganap na balita na may sangay sa Malacañang ang siyang pinagmumulan at pinanggagalingan ng sadyaang panlilinlang! At ang salaping pangtustos sa kasinungalingang ito ay nagmumula sa ating buwis! Walang kadudaduda, tayo at ang ating demokrasya ay ginigisa sa sarili nating mantika!

Bagama’t ang mga lehitimong media, pahayagan at brodkast ang sila na rin mismo ang nararapat na magbunyag at hubaran ang mga kaaway na ito, tungkulin din ng mamayan na mag-ingat sa biglang pagpapaniwala. Maging maingat, matalino sa pagbabasa at pakikinig ng balita at opinyon. Tangkilikin lamang yaong malinis at kagalang-galang. 

Hindi ko po papel ang ngalanan ang mga salarin at huwad! Ang payo ko po lamang ay ito: mag-tanong, pag-usapan, suriing mabuti, huwag pagkarakang maniniwala! Ano po ang batayan? Alaming masinsinan ang prinsipyo at adhikain ng tunay na pamamahayag at media. Kung ito o sila ay saliwa sa inyong pagkakaalam, huwag maniwala, huwag tangkilikin, iwasan, huwag pansinin!
 
Pahintulutan ninyo akong magbahagi sa inyo ng karagdaang kaalaman nawa’y mas maintindihan natin ang tunay na kahulugan ng media at pamamahayag sa buhay-buhay ng sambayanan. Ito po ay kapakipakinabang.

Ang tunay na layunin (purpose) ng media at pamamahayag (journalism) ay ang magdulot at maghandog sa madla ng totoo, tama, tumpak at tunay na pinakikinabangang inpormasyon, sapagkat ito ay walang kapantay na pangangailangan ng isang lipunan nagtatamasa ng kalayaan at demokrasya! May kasabihan nga: Mas mainam pa kung mayroong diyaryo ngunit walang gubiyerno kaysa mayroon ngang gubiyerno ngunit wala namang dyaryo! Maari ngang kasabihan lang ito ngunit hindi maipagkakaila na ang kaluluwa ng demokasya at kasarinlan ay nakasalalay sa tamang impormasyon. 

Ano naman ang mga palatandaan na dapat nating mabatid?
Unang una. Ang obligasyon ng isang periodista o reporter ay sa katotohanan! Ang kanyang hanap sa imbestigasyong ilalathala ay pawang katunayan lamang. Kung baka sakali may pakakamali, agad agad itong babalikan at wawastuin sa susunod na pagkakataon. Ang pinanggagalingan ng impormasyon ay dapat laging ibinabahagi rin. Ang naglalako ng panlilinlang at kasinungalingan ay hindi journalist. Sila ay propagandista at dapat nating iwasan. [Journalism’s first obligation is to the truth!] 

Pangalawa. Ang katapatan ng isang mamamahayag (journalist o reporter) ay alay sa mamamayan! Hindi sa mga adverstisers o sa mga may-ari o mga stockholders ng dyaryo o estasyon ng radio at TV. Ang lipunan ang pinaglilinkuran ng media at pamamahayag. Ating tandaan na ang kredibilidad ng isang pahayagan, magasin o estasyon ng radyo at TV ay nakahantong o di kaya, ay ini-aasa sa kanilang panata at pangako na ang kanilang propesyon at kinabubuhayan ay isang palilingkod sa sambayanan! Ang katapatang ito ang nagbibigay ng tibay at respeto sa isang pahayagan o estasyon. [His first loyalty is to the citizenry!]

Pangatlo. Ang periodista ay umaasa sa disiplina ng pag-beberipika ng impormasyong kanilang nakakalap at sinusubaybayan. Ang propesyonal na reporter ay nakakaintindi ng pagkakaiba ng bawat klaseng ng komunikasyon. May propaganda, may kathang-isip, may pang-aliw! At, op kors, may balitang maaasahan sa pang araw araw na buhay! Bago pa man maglathala, bawat angulong nararapat pansinin ay sinisilip. Pinagkaka-ingatan na hindi maka-linlang ng kapwa! Iyan ang “professional!” [The essence of the profession is the discipline of verification.]

(Ang lahat ng mga nauuna ay galing sa pinagkaisahang resulta ng mahigit sa isang dosenang forum at seminar ng mga journalists dalawang dekada na ang nakaraan. Sinuri nila kung paano lalong mapapagtibay ang propesyon ng mga journalists, reporters o mamamahag.)

Huling habilin: Huwag tumangkilik sa mga kasinungalingan. Iwasan at huwag makipag-debate sa mga “trolls.” Huwag pansinin ang kilalang sinungaling at mapanglinlang!

Lagi nating tandaan: Ang katotohanan ay karapatang pangtao din!

---------------------------
            
ABOUT THE AUTHOR:

Tomas 'Buddy' Gomez III began his professional media career in ABS-CBN's (previously Chronicle Broadcasting Network) DZQL-Radio Reloj in 1957, after which he spent 25 years with the Ayala Group.

In 1986, the then Pres. Cory Aquino appointed him Consul General to Hawaii and later served as her Press Secretary.

During the Ramos administration, he was chairman and president of state-owned IBC-13 Network.

After government service, he became an ‘OFW’ in the U.S., working as front-desk clerk and then assistant general manager of a Hotel. He also worked as a furniture and antique restoration specialist.

He is now retired and lives in San Antonio, Texas.

His e-mail is: [email protected]

Disclaimer: The views in this blog are those of the blogger and do not necessarily reflect the views of ABS-CBN Corp.