Si Telesforo Trinidad at ang Medalya ng Karangalan

Buddy Gomez — Cyberbuddy

Posted at Jun 05 2021 03:13 AM

Kung sana’y maisasakatuparan ang kahilingan ng nagraramihang mga Pinoy sa America, ang isang pangdigmaang barko ng US Navy ay ipapangalan sa ala-ala ng isang kababayan natin. Fireman 2nd Cl. Telesforo Trinidad, isang marino. Siya ay itinanghal na bayani noong 1915 at tumanggap siya ng “Medalya ng Karangalan” mula sa pamahalaang Estados Unidos. 

Iyan ang tinatawag na “Medal of Honor.” Ang medalyang ito ang pinaka-mataas at higit sa lahat, pinaka prestihiyosong premiadong medalya na pinagkakaloob ng America sa sino mang sundalo ng bansa na nakapagpakita ng bantog na kagitingan, maging sa digmaan o sa katahimikan. Ang parangal na ito ay itinatag noon pang 1863. Mula noon, mahigit na sa 3500 ang nabigyan ng karangalang ito, kasama na ang 33 Asyano na naglingkod sa hukbong sandatahan ng America. 

Nakabihasnan ng US Navy na ngalanan ang ilan sa kanilang mga barko sa ala-ala ng mga marino na nagtamo na pinakamataas na antas ng kagitingan habang naglilingkod sa sandatahang pangdagat.

Tuwing nababanggit ang “Medal of Honor,” pangkaraniwan at dali-daling nagugunita ang pangalang Sgt. Jose Calugas, (Iloilo) isang Philippine Scout na kanyonero sa Bataan. Tunay na napakarami sa mga kasalukuyang buhay pang henerasyon ang nakaka-alala. Mala-sariwa pa kasi ang mga kuwentong World War II. Sa totoo lang, apat ang Filipino na nakatanggap ng “Medal of Honor.

Una sa lahat, noong 1913 si Private Jose Nisperos (La Union), Philippine Scout din, dahil sa pakikipag-digmaan sa Basilan, noong kapanahunan ng “Moro Rebellion.” Ang pinaka-huling nabigyan ng karangalan ay isang mestisong laki sa Los Angeles. Siya ay si Sgt. Rudolph B. Davila, anak ng isang Filipina at Kastilang Texan, isinilang sa El Paso, Texas. Ang kanyang kagitingan ay nangyari sa Italia noong patapos na ang digmaan, 1944. (Basahin ang mga detalye ng kanilang kagitingan sa internet.)

Ang bida sa ating kuwentohan ngayon ay si Telesforo de la Cruz Trinidad, isinilang sa isang maliit na bayan sa Capiz noong 1890. (Napalitan na ang ngalan sa New Washington, at sakop na ng probinsyang Aklan ngayon). Noong siya ay dalawampung taong gulang, nabalitaan niya na ang Estados Unidos ay nag-bukas ng pagkakataon na ang ilang mga Pinoy ay maaring sumali bilang tripulante sa barko ng “Insular Force” ng U.S. Navy. Kung kaya si Telesforo ay nag-“stowaway” makarating lamang sa Sangley Point Cavite, upang magpalista. Noong araw pa Cavite na ang naging pugad ng U.S. Navy sa Filipinas. 1910 nang siya ay natanggap at doon na rin siya nakapag-asawa sa isang taga-Imus, si Eufemia Pagtakhan. (Ayon sa kuwentong ito, ang Pinoy sa US Navy ay hindi nagumpisa sa pagiging kusinero at serbidor lamang. Bagama’t sa mga sumumusunod na dekada gayon na nga lang ang karamihan. Nguni’t sa kapanahunan ngayon, marami na sa ating mga kadugo ang nagtapos sa US Naval Academy sa Annapolis at nagsipagkamit ng rangong kapitan sa ‘aircraft carriers’, ‘battleships, destroyers at cruisers.’ At inyong ikapupuri, marami na ring Pinoy at Pinay ang naging Almirante!)

Ano naman ang kagitingan ni Telesforo na kanyang ipanamalas? 

Noong Enero 21, 1915 habang ang kanilang “buque de guerra” (iyan ang tawag sa ‘warship’ noong kabataan ko--hindi pa nabubura ang Espanyol sa ating pananalita!) isang “armed cruiser” na nag-ngangalang “USS San Diego” ay nagpapatrol sa karagatang “Pacific Ocean” sa ibabang California, sakop ng Mexico. Sinubukang umarangkada ang barko para mapatunayan ang kakayahan ng makina nito. Matapos lumipas ang apat na oras, biglang sumabog ang ‘boiler room,’ kung saan naroroon si Telesforo. Agad-agad siyam ang namatay, maraming sugatan. Bagama’t tumapon at bumaladra ang kanyang katawan palabas ng boiler room at sugat-sugatan na rin siya, na-iligtas pa rin ni Telesforo ang dalawang niyang kasama. Binalikan niya sa loob at isa’t isa niyang kinarga at inilabas sa ‘boiler room’ na lumalagablab sa apoy, init at usok! 

Dahil sa kanyang pambihirang kagitingan at ayon sa pagsisiyasat ng mga pinuno, naglabas ang Secretary of the Navy Josephus Daniels ng “General Order No. 142” noong Abril 1, 2015. Itinanghal si Fireman 2nd Cl. Telesforo Trinidad bilang bayani! Siya ay nanatiling kaisa-isang Filipino-American at kaunaunahang Asyano na nagtamo ng “Medal Of Honor” sa buong US Navy!

Tuwing sasapit ang buwang Oktubre, ipinagdiriwang sa America ang “Filipino-American History Month.” Ginugunita at pinamamalas sa madla ang kasaysayan ng Filipino sa America. Noong nakaraang Oktubre, lumahok sa pagdiriwang ang kandidatong si Joe Biden. Ito ang kanyang sinabi: “…whether fighting in our armed forces or fighting to advance social justice across the US, Filipino-Americans have enriched and strengthened every aspect of our country.” 

(Maging sa pakikipaglabanan sa tabi ng ating puwersang armado o pakikibaka at isulong ang panlipunang katarungan, ang kababayan nating Filipino-American ay nakapagbigay ng lakas at kayamanan sa bawa’t aspeto ng buhay sa ating bansa!)

Kung mag-tatagumpay ang pagsusumigasig ng kampanya ito, makumbinse sana ang mga pinunong kina-uukulan na magkaroon ng ‘buque de guerra’ na taglay ang pangalang “USS Telesforo Trinidad!” Mangyari sanang ang ligayang ito ay i-anunsyo ni Presidente Joe Biden sa susunod na pagdiriwang ng “Filipino-American History Month.”

Ito ay walang kapantay na pag-dulot ng karangalan at dangal sa libu-libong kadugong Filipino at Filipino-American na nag-lingkod sa Inang America nang mahigit na sa isang siglo!

Watch more in iWantTFC

CLICK HERE FOR OTHER CYBERBUDDY ARTICLES

ABOUT THE AUTHOR:

Tomas 'Buddy' Gomez III began his professional media career in ABS-CBN's (previously Chronicle Broadcasting Network) DZQL-Radio Reloj in 1957, after which he spent 25 years with the Ayala Group.

In 1986, the then Pres. Cory Aquino appointed him Consul General to Hawaii and later served as her Press Secretary.

During the Ramos administration, he was chairman and president of state-owned IBC-13 Network.

After government service, he became an ‘OFW’ in the U.S., working as front-desk clerk and then assistant general manager of a hotel. He also worked as a furniture and antique restoration specialist.

He is now retired and lives in San Antonio, Texas.

Disclaimer: The views in this blog are those of the blogger and do not necessarily reflect the views of ABS-CBN Corp.