The Day 2 crowd at the Aseana Concert Grounds. Photograph by Joseph Pascual 
Culture Spotlight

"Manila, mag-ingay!" The weekend we soaked on so much Pinoy hiphop at The Fliptop Festival

For two rain-soaked nights in early February, on the sprawling open field of the Aseana Concert Grounds, 200 hiphop acts told the history of the genre in the country, paid homage to its legends (i.e. Francis M), and celebrated the return of its controversial superstar.
Ali Sangalang | Feb 17 2020

Last February 7 and 8, The Fliptop Festival celebrated its 10th year at the Aseana Concert Grounds in Parañaque. The two-night event saw 200 local and international hiphop acts perform on three different stages. On the second night, streaming giant Netflix was on site to cover the event. Which is just one of the indications of how big the local hiphop and rap scene has become. The Fliptop Battle League alone is now 5 million subscribers on YouTube, making it the most watched battle league in the world. ANCX was at the two-night event to capture a community bound by music, rhymes and respect.

 

Putik ‘yan, umulan. 

February 7, Friday ng hapon. Galing trabaho, pahirapang makahanap ng masasakyan. Buti na lang, may habal-habal na pumayag maghatid. Buwenas at ang driver na si Kuya Ramil, pamilyar sa pupuntahan namin. Pa-biyahe pa lang mula Pasig, makulimlim na ang kalangitan. Angkas sa motorsiklo habang mahigpit na nakakapit, dalawang bagay ang magkasabay kong ipinagdasal: ‘wag sanang umulan, at ‘wag sana kaming masemplang.

Siyempre, sabi ng langit, isa-isa lang. Pagkatapos ng halos isang oras, nakarating kami ni Kuya Ramil nang buhay. Wala nang Waze-Waze— sinundan lang namin ‘yung dumadagundong na tugtog at ingay. Hindi nagtagal at nagsimula na rin ang kinatatakutan ko. Nung una, paambon-ambon lang— sabay putik ‘yan, umulan.

The unpaved grounds would turn into mud later in the evening.

You may also like:

Libo-libo kaming nasa Aseana Concert Grounds. Lahat walang balak umuwi kahit walang tigil ang ulan. Kung sabagay, unang The FlipTop Festival lang naman iyon sa loob ng sampung taon. Naisip ko na lang: Para saan pa nga ba ang suot na makapal na t-shirt, lawlaw na pantalon, sneakers, hoodie, at cap? Alam siguro ng langit na handa sa anumang buhos ng ulan ang tipikal na pormahang hiphop.

 

Ang hiphop, dumaan din sa bagyo at putik

Hindi man lahat ng tao nanonood ng FlipTop Battle League, hindi na maikakaila ang popularidad nito. Ito ang una at pinakamalaking rap battle conference sa Pilipinas. Itinatag ito ni Alaric Yuson, o mas kilala bilang Anygma, noong 2010, at ang layunin: magtaguyod ng organisasyong nakatutok sa pagpapanatili at pagpapayabong ng Filipino hiphop.

Malaki man ang impluwensya rito ng mga naunang rap battle leagues sa ibang bahagi ng mundo tulad ng Grind Time Now ng US, King of the Dot ng Canada, Don’t Flop at World Rap Championships ng UK, nakagawa ang FlipTop ng sariling pangalan. Taong 2017, nakatanggap ito ng Gold Play Button Award mula sa YouTube matapos makakalap ng 1 million subscribers sa kanilang channel. Ngayon, halos 5 million na. Ito na nga ang most-watched rap battle league sa buong mundo, at Pilipinas na ang dinadayo ng international femcees at artists.

Bikers at the Aseana grounds. 

Sabi nga ng komedyanteng battle emcee na si Sinio, na pinagmulan din ng kilala nang hirit na ito: “Edi wow!”

Pwera-biro, napakalaking achievement nito lalo na’t independently-produced lamang ng FlipTop Kru Inc. ang kanilang events, videos, at iba pang produkto, at hindi nakadepende sa malalaking sponsors.

Ito na nga ang most-watched rap battle league sa buong mundo, at Pilipinas na ang dinadayo ng international emcees at artists.

Ipinanganak man sa isang birthday party sa Bronx, New York noong 1973, hindi naging puro happy-happy ang kasaysayan ng hiphop. Sa ilang taon nitong pag-iral, madalas itong tinataasan ng kilay— sinasabihang walang saysay, o kaya’y pino-promote lamang ang kultura ng materyalismo, misogyny, at karahasan.

“Alam naman nating nag-originate ang hiphop sa ghetto, sa streets,” ani Lanzeta, isang battle emcee na tubong Olongapo. Isa siya sa mga batang emcees na hinahangaan ngayon sa liga.

“Maraming bagay ang idinadaan sa diskarte at hustle— pero hindi nakikita ng iba yung paghihirap, meaning, yung pagsisikap at sakripisyo ng mga tao sa slums para magkaroon ng boses at makaangat sa buhay.”

If you were expecting a rowdy audience, you'll be pleasantly surprised (or slightly disappointed). 

“Mahaba na rin ang history ng hiphop. Ang dami nang nagbago. Maraming ibang artists na iba ang pinanggalingan, iba ang pinagdaanan, kaya iba rin ang topics na kayang pag-usapan. ‘Wag sanang mang-kahon dahil malawak ang sakop ng hiphop.”

Hindi rin nalalayo rito ang karasanan ng hiphop sa Pilipinas, partikular na sa Pinoy rap. Sa mga nagdaang taon, maraming misconceptions at stereotypes ang nabuo sa kamalayan ng mga Pilipino— basta hiphop, adik, pasaway, basag-ulo, baduy, jologs.

Tulad din ‘yan ng dinanas ng FlipTop noong simula, ayon naman sa battle emcee na si Apoc, na isa rin sa mga unang nagtaguyod ng liga:

“When this culture started out, laging left out, ang hirap makakuha ng venue at audience.”

“When FlipTop happened, it blew up; nagkaroon ng malawakang attention on a national scale. We finally had the stage and spotlight to put out our message, and we’ve been doing that for the past ten years. A lot of emcees and artists were able to put out their music. Produkto siya ng lahat ng pinaghihirapan at ipinaglalaban, di lang ng FlipTop, pero ng buong hiphop community.”

 

Hiphop immersion— literal.

Mula sa kauna-unahang event noong 2010 sa Quantum Café, isang maliit na bar sa Makati, nasa Aseana Concert Grounds na ngayon na ilang ektaryang lupain sa Parañaque. Sa sobrang lawak ng venue, mula sa entrance, halos di mo matatanaw kung ano ang nasa dulo.   

Isa, dalawa, tatlo— tatlong magkakahiwalay na dambuhalang entablado, sabay-sabay bumabayo. Dalawandaang local at international artists ang magtatanghal sa loob ng dalawang araw. Mukhang di talaga kakasya sa isang entablado o sa isang araw ang napakaraming talento.

American rapper Bambu.

Parang non-stop hiphop playlist ang naganap sa unang araw. Gusto mo ng old school? Rekta sa stage kung nasaan ang Apokalipsis, si Mike Swift, o si Mike Kosa. Labas sa battling, ang emcees may kanya-kanyang rap careers din— takbo lang sa mga nakatokang stage kina Dello, Zaito, BLKD, Apoc, o Protégé. New school? Pasok, Kartell’em. International emcee? Nandyan si Rocky Rivera x DJ Roza. Baka naman sina Al James, Shanti Dope, at Gloc-9, di mo pa narinig sa radyo o naabutan sa Wish Bus… sugod sa main stage! Ganyan na kabigat, sa unang araw pa lang. Halos alas-dos na ng umaga natapos ang lahat.

Ang salpukan ng iba't ibang bagsakan at henerasyon sa unang araw ay tugma sa saloobin ni Anygma: 

“Ang hiphop, hindi natatapos o nabubuo sa mundo ng battle rap. Kaya namin ginawa ito, ang The FlipTop Festival, para lalo niyong tangkilikin ang lahat ng napakaraming artists na kasama natin. Mga mula Visayas at Mindanao; mga galing sa loob at labas ng Metro Manila dito sa Luzon. Marami sa kanila, bumiyahe pa para sa inyo. Naghanda ng pinakamalupit na kinse minutos para sa inyo, para makapag-represent ng Filipino hiphop— mga kasama nating emcees, bboys, graf crews, beatboxers, DJs at turntablists— siyempre, lahat ‘yan para ipakita sa inyo ang pinaka-ipinaglalaban nating buong kultura, at umbrella term ng Filipino hiphop.”

Local hiphop personalities, Sayadd (left) and Rudic.

Sa pangalawang araw, pansamantalang tumigil ang ulan, na lalong nagpadagsa ng libu-libong taong tagasuporta. Nakisabay at nakiindak ang marami sa mga patok na kanta nina Bassilyo, Smuglazz, Apekz, Ron Henley, at Abra. Humagupit naman ang mga katagang nakatuon sa kamalayan at isyung panlipunan nina BLKD x Calix, KJah, Plazma, Tatz Maven, Kemikal Ali x Arbie Won, ng grupong Illustrado, at ng huling tampok na si Bambu, mula pa Los Angeles, California. Para namang nakakita ng multo ang mga tao sa biglaang paglabas ni Loonie sa entablado, sa kanyang unang performance matapos makalaya. Natapos ang gabi sa kwelang rap battles nina Shernan vs. Poison 13, at Zaito vs. Sak Maestro. Whew. Kagulo!

Shout outs siyempre sa performers na ‘di nabanggit!

 

"Respect the emcees!"

1) Grabe— kung papaano napagbuklod ni Anygma ang ganoon karaming hiphop artists mula sa iba’t ibang lugar at magkakaibang henerasyon. Hindi lang sa dalawang araw na iyon, pero sa loob ng sampung taon. Alam nating bahagi rin ng kulturang ito ang samu’t saring bangayan dahil sa mga pagkakaiba— sa edad, sa social class, sa pinanggalingan, sa mga paniniwala. Pero mismong artists ang nagpapahayag at nagpaparamdam ng kanilang pasasalamat, pagmamahal, at respeto— kay Anygma, sa FlipTop, at sa buong komunidad ng hiphop. Sabi nga ni Anygma sa presscon, “all-inclusive, well-balanced amongst the best, the deserving, and the unsung” ang aasahan sa festival. Totoo nga.

2) Nagpalabas din ng tribute videos para sa ilang kasamahan sa industriya:

- sa mga pumanaw na kasapi ng FlipTop na sina DJ D’Tech at battle emcee na si Lil’ John

- sa nag-iisang “King of Rap” na si Francis Magalona

- sa iconic rapper at pinuno ng Dongalo Wreckords na si Andrew E.

- sa “Hari ng Tugma” na isa sa top at most influencial battle emcees ng liga na si Loonie

The rap battle at the end of the show: Sak Maestro versus Zaito

3) “Iba’ng nagagawa sa’yo ng kulungan, lalo na kung wala kang kasalanan.” Lumaya na nga si Loonie, at oo, nagtanghal siya nang parang nakawala sa hawla. Nagwala ang lahat sa surprise performance na ito. Nakahilera sa likod ng entablado ang ilang kaibigang emcees at artists na sumusuporta habang binabanat niya ang koro ng kanta niyang “Balewala”—

Tinanggap ang bawat hamon ng mundo

Lumaban, nakipaglaro ng apoy

At patintero kay Kamatayan

Bitibit ko ang panalangin paglabas ng pinto

Nakakapunit man ang hanging sasalubungin

Ay yayakapin ko!

Maligayang pagbabalik, Loonie!

4) Madalas isinisigaw ni Anygma tuwing battle: “Respect the emcees!” Mukhang tumatak na ito sa general hiphop audience. Taliwas sa marahil iniisip ng iba, kalmado at chill lang ang mga tao sa venue. Taimtim na nakikinig, pero pumapalakpak, umiindak, at humihiyaw sa tamang panahon. Mismong audience, parang nagtanghal din.

5) Real talk? Wala kang makikitang tarpaulin o advertisements ng malalaking brands o kompanya. Walang shout-outs para sa kung sino’ng personalidad. Walang pulitikong umakyat ng entablado para pasimpleng mangampanya. Walang mga babaeng naka-skimpy outfit na nagpa-shot ng flavored lambanog o vodka.

Awaiting the next act: There were at least 200 performers throughout the two-night event. 

6) Di nagpadaig ang mga tinig ng ilang kababaihang hiphop artists tulad nina Rocky Rivera x DJ Roza, at DB Tha Girl. Femcees represent!

7) Pagkatapos itanghal ang ilang kantang nagpapahayag ng pagpalag sa pang-aabuso sa politika, kawalang-katarungan sa lipunan, at paglabag sa karapatang-pantao, taas-kamao at sabay-sabay ipinasigaw ni Bambu ang madla ng “Power to the people!”

 

 

Iba’t ibang mukha ng hiphop

Hiphop is not just a musical genre. It’s a lifestyle. It’s a way of thinking. It’s an expression. From the emcees, to the artists, to the casual fan— everybody shares that lifestyle, that mentality, that expression,” dagdag ni Apoc.

Habang nasa may harapan ng stage, sa gitna ng (muling) pagtatanghal ni Loonie sa entablado, saglit akong lumingon sa likod at sa buong paligid. Natigilan ako at nagitla.

Mula sa graffiti artists na nagpugay at nagbigay-kulay sa mga pundasyon at icon ng Filipino hiphop, hanggang sa b-boys na umindayog at nagpasirko-sirko kasabay ng bawat bayo; sa DJs at turntablists na walang-humpay sa pag-ikot at pagkaskas ng mga plaka, hanggang sa beatboxers na sunod-sunod ang pagbuga ng tunog-tao; sa rap artists at battle emcees na bumanat ng mga makamulat-kamalayang kataga o humirit ng mga kalokoha’t patawa, hanggang sa mga nakangiti at tumatangong manonood— sa The Fliptop Festival ko unang tunay na nasaksihan ang iba’t ibang mukha ng hiphop.

Click on the images for slideshow

Now on its 10th year, The Fliptop Festival is certainly the biggest. "When FlipTop happened, it blew up; nagkaroon ng malawakang attention on a national scale." 

Abra 

Bambu 

At the Aseana concert grounds. 

Shernan 

At the Aseana concert grounds.

From left: Smuglazz and Lanzeta 

A LINYA-LINYA x FMCC collab shirt. 

Hiphop fashion.  

Batas 

From left: Frooz and Kial. 

BLKD x CALIX, Loonie 

Illustrado 

The author by the Francis M mural. 

The FlipTop crowd. 

The second night crowd was luckier; they only experiences a slight drizzle.

Walking home at past 2AM.

The main stage

Kjah

Iba’t ibang tao, iba’t ibang pinanggalingan, iba’t ibang pinanggagalingan—lahat, dumayo, sumuong sa traffic at bagyo. Kilala man o karaniwang fan, nagbabatian, nagka-kampai, nagyayakapan na parang magkakapatid at magkakapamilya. Nakita, naramdaman, at naranasan ko ang nagawang koneksyon at nabuong relasyon ng hiphop sa pagitan ng mga Pilipino. 

Naisip ko: hindi na lang ito tungkol sa katatawanan, sa alaskahan, sa pasiklaban, sa kaastigan, sa pormahan, na maaaring naging tulay sa ilan para makibahagi sa kultura. Tungkol ito sa pagsabay sa kumpas at ritmo ng tibok ng puso, sa pagbali sa nakasanayan at paghahawan ng sariling landas, sa paghahanap ng sariling puwang at puwesto sa napakalawak na mundo. Sa kabila ng pagkakaiba-iba, tungkol ito sa pagkakaisa. Sa pag-ibig. Sa respeto.

 

Hiphop, mag-ingay o!

Dalawang araw ng festival na dalawang beses ding inulan. Pero umuwi akong nakangiti. Basang-basa, ngawit na ngawit, pero abot-langit ang ngiti. Sa loob-loob ko, hindi lang ako nalublob sa tubig-ulan, kundi sa hiphop culture din mismo. Mag-isa man, ramdam kong bahagi ako ng isang malaking komunidad.

Naka-sampung taon na nga ang FlipTop, at sa mga susunod na taon, di ko tiyak kung ano ang magiging lagay nito at ng kultura. Isa lang ang nasisiguro ko sa susunod na festival, anuman ang maging lagay ng panahon: muling dadagsa ang makakapal na t-shirt, lawlaw na pantalon, sneakers, hoodie at cap. Muling dadagundong, mag-iingay at sabay-sabay na tatango ang nagkakaisang komunidad ng hiphop.

 

Photographs by Joseph Pascual